JESTEŚ TUTAJ: Strona głównaEdukacjaGPWŚredniozaawansowanyRynek instrumentów pochodnych

Rynek instrumentów pochodnych

Instrument pochodny (derywat) to instrument finansowy, którego wartość uzależniona jest od ceny innego instrumentu finansowego (tzw. instrumentu bazowego), na który ten instrument pochodny został wystawiony. Instrumentami bazowymi mogą być indeksy giełdowe, akcje, kursy walut, ceny towarów (ropa, miedź, bawełna itp.) oraz inne wskaźniki ekonomiczne.

Wśród instrumentów pochodnych notowanych na giełdzie szczególną popularnością cieszą się kontrakty terminowe (ang. futures). Kontrakt terminowy jest umową zawartą między dwiema stronami, w której jedna ze stron (kupujący) zobowiązuje się kupić a druga ze stron (sprzedający) zobowiązuje się sprzedać w przyszłości ściśle określony instrument bazowy.

Można powiedzieć, że jest to swego rodzaju „zakład” dotyczący kształtowania się ceny instrumentu bazowego w przyszłości. Kupując kontrakt terminowy zajmujemy tzw. pozycję długą (ang. long position) i zarabiamy kiedy cena kontraktu wzrasta. Odwrotnie, sprzedając kontrakt jesteśmy posiadaczami tzw. pozycji krótkiej (ang. short position) i zyskujemy na spadkach. Zajmując pozycję na rynku kontraktów terminowych nie musimy czekać do momentu wygaśnięcia danej serii (aby zamknąć swoją pozycję rynkową należy zawrzeć transakcję odwrotną opiewającą na tę samą liczbę kontraktów).

 

Dźwignia finansowa

Inwestowanie na rynku instrumentów pochodnych nierozerwalnie wiąże się z pojęciem dźwigni finansowej. W przypadku kontraktów terminowych efekt dźwigni finansowej polega na tym, że kupując lub sprzedając kontrakt inwestor musi wpłacić tylko część jego wartości - tzw. depozyt zabezpieczający.

 

Depozyt zabezpieczający

Wysokość depozytu zabezpieczającego określa kwotę jaką musi wpłacić inwestor w celu otwarcia pozycji na rynku instrumentów pochodnych. Depozyt zabezpieczający stanowi zazwyczaj od 5% do 30% wartości całego kontraktu (procentowa wysokość depozytu może ulegać zmianom).

Wyróżniamy 2 rodzaje depozytów:

 

  • depozyt wstępny,
  • depozyt właściwy.

Depozyt wstępny stanowi kwotę jaką inwestor wnosi w momencie złożenia zlecenia na kontrakt w postaci gotówki blokowanej na potrzeby zawarcia kontraktu, natomiast depozyt właściwy wyznacza minimalną wartość środków jakie muszą być utrzymywane przez inwestora. Oba depozyty wyliczane są w stosunku do dziennego kursu rozliczeniowego z

poprzedniej sesji.

W przypadku gdy wysokość depozytu zabezpieczającego spadnie poniżej wartości depozytu właściwego Biuro Maklerskie wzywa posiadacza pozycji do uzupełnienia środków, w przeciwnym wypadku zamyka pozycję inwestora. Wysokość depozytów określa Biuro Maklerskie.

 

Standard kontraktu

Cechą charakterystyczną kontraktów terminowych notowanych na giełdach jest to, że są one instrumentami standaryzowanymi- oznacza to, że każdy z kontraktów posiada swój standard, który określa m.in. takie parametry kontraktu jak:

  • skrócona nazwa kontraktu,
  • instrument bazowy,
  • mnożnik,
  • jednostka notowania,
  • miesiące wykonania,
  • dzienny kurs rozliczeniowy,
  • ostateczny kurs rozliczeniowy,
  • sposób rozliczenia.

 

Mnożnik

Mnożnik jest liczbą, przez którą należy pomnożyć kurs kontraktu aby otrzymać jego wartość:

 

Wartość kontraktu= mnożnik * kurs kontraktu

 

Poniższa tabela zawiera obowiązujące wartości mnożników na najważniejsze kontrakty terminowe na GPW:

 

 

 

Dzienny kurs rozliczeniowy i równanie do rynku

Dzienny kurs rozliczeniowy jest stosunkowo ważnym kursem z punktu widzenia posiadacza kontraktu terminowego, ponieważ to właśnie ten kurs bierze udział w codziennym procesie równania do rynku (ang. marking to market). Równanie do rynku polega na naliczaniu zysku inwestorom, których pozycje na danej sesji zarobiły oraz straty tym inwestorom, których pozycje znalazły się po złej stronie rynku.

Dzienny kurs rozliczeniowy jest wyznaczany po każdej sesji giełdowej i jest równy kursowi zamknięcia kontraktów danej serii.  

 

Ostateczny kurs rozliczeniowy

Ostateczny kurs rozliczeniowy określany jest w dniu wygaśnięcia danej serii kontraktów terminowych. Kurs ten obliczany jest na podstawie wartości instrumentu bazowego za pomocą specjalnego algorytmu określonego przez władze Giełdy (dokładne opisy algorytmów znajdują się w sekcjach dotyczących poszczególnych kontraktów).

 

Sposób rozliczenia

Rozliczenie kontraktu terminowego może odbyć się na dwa sposoby:

  1. fizyczna dostawa instrumentu bazowego (dochodzi do rzeczywistej transakcji kupna/sprzedaży instrumentu bazowego zgodnie z ceną kontraktu terminowego),
  2. rozliczenie pieniężne (strony umowy regulują swoje zobowiązania poprzez rozliczenie pieniężne).

Wszystkie kontrakty terminowe notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie są kontraktami niedostawnymi (w momencie wygasania serii dochodzi do rozliczenia pieniężnego między stronami transakcji). 

Sekcja „Edukacja” dostępna jest w pełnej wersji serwisu – tylko dla Klientów Biura Maklerskiego Alior Banku.
Infolinia Biura Maklerskiego 19 503
2012 © Alior Bank S.A. Korzystanie z serwisu odbywa się na zasadach określonych w Regulaminie Korzystania z Portalu Internetowego Alior Bank S.A.
Realizacja: Ideo
Zgłoś uwagę